ALASKA, the Land of the Midnight Sun

Overzicht en geschiedenis

andere staten

~ ~ ~ ~

OVERZICHT

 

ALASKA is ook gekend als the Last Frontier en the Land of the Midnight Sun, omdat de zon er in de zomer 24 uur per dag schijnt. Het is de grootste staat van de USA, en slechts door de 82 kilometer brede Bering Straat gescheiden van Rusland. De naam Alaska komt waarschijnlijk van een Aleut woord, dat "groot land" betekent.

In 1959 trad Alaska als 49ste staat toe tot de US. De hoofdstad is Juneau en de grootste stad is Anchorage. Alaska telt ca. 625.000 bewoners, met een dichtheid van slechts 0,4 per km2. Ongeveer 15 % zijn afstammelingen van de oorspronkelijke Eskimo's (Inuit) en Aleut. Alles in Alaska is superlatief. De oppervlakte bedraagt ca. 1,5 miljoen km2 of zo'n vijftig maal België... Er zijn nog meer dan 100.000 gletsjers, en meer dan 50 actieve vulkanen !

De belangrijkste rivier is de Yukon, één van de langste bevaarbare rivieren ter wereld, die voor 2/3 van zijn 3.190 kilometer lengte doorheen Yukon Territory stroomt. Het niveauverschil tussen hoog en laag tij bedraagt nabij Cook Inlet tot negen meter hoogte ! In het zuiden langsheen de kust kan het meer dan 2.500 mm per jaar regenen, vergeleken met onze Belgische "zondvloed" van 1.200 mm. In het noorden valt tot 6 meter sneeuw per jaar, bij temperaturen tot -50° C. In Barrow ziet men nooit de zon tussen november en einde januari, maar daarentegen schijnt ze wel 24 uur per dag, van begin mei tot begin augustus.

De bebossingsgraad bedraagt 35%, alhoewel het grootste gedeelte hiervan dun begroeid is en voornamelijk semi-muskeg. Het dierenbestand in Alaska is enorm met de zwarte beer, de grizzly beer, de poolbeer, het hert, de eland, bizon, berggeit, marter, rode vos, nerts, wolf, het schaap, de kariboe, coyote, otter en bever. Langs de kust vindt men de zeeleeuw, de walrus en verschillende soorten walvissen. Op het Kodiak eiland vindt men de grootste alleseter, de bruine Kodiak beer. Het beroemde rendier werd pas in 1891 ingevoerd vanuit Siberië en later vanuit Scandinavië.

Na 1741 waren robben, otters en bevers de voornaamste economische activiteit. In 1867 werd het gebied van Rusland gekocht, en werd de pelshandel opgestart. In 1880 werd er goud gevonden op de oevers van de Yukon, en in Juneau en in 1896 begon de Klondike Gold Rush. Maar ook zilver, koper, tin en kwikzilver werden in massa's gevonden. Vanaf 1940 werden grote militaire basissen gebouwd. In 1960 werden enorme hoeveelheden olie ontdekt, en de staat is de tweede olieproducent na Texas. Alaska heeft tevens de grootste visserij-opbrengst.

Het wegenbestand in Alaska is niet denderend. Er zijn eigenlijk slechts twee grote banen, de militaire Alaska Highway uit 1942 van Dawson Creek in British Columbia naar Fairbanks (2.288 km), en de Richardson Highway (590 km) van Valdez naar Fairbanks. Maar deze wegen zijn niet al te best, en de meeste wegen zijn trouwens niet eens geplaveid...

Alaska is een natuurstaat, met de middernachtzon, grote kudden Kariboe's en poolberen, scholen walrussen, bergen, vulkanen en fjorden. De hoogste berg van de USA is Mount McKinley (6.194 m).

map van Alaska

~ ~ ~ ~

GESCHIEDENIS

Voorgeschiedenis

*** Lees meer over Pre-historische Amerikaans-Indiaanse Culturen ***

In 1654 zeilde de Rus Fedor Alekseyev als eerste over de Bering Straat. In 1725 vroeg Tsaar Peter de Grote aan de Deense navigator Vitus Bering om uit te vissen of Siberië verbonden was met Noord-Amerika. In 1728 herontdekte deze de Bering Straat, die naar hem genoemd werd, maar door mist zag hij het vasteland niet. In 1733 ondernam hij een tweede expeditie en ontdekte het Prince of Wales en het Kayak eiland. Bering zelf stierf tijdens deze tocht maar zijn reis was voldoende om Rusland's rechten op Alaska te doen gelden.

De volgende Russische keizerin Elizabeth had geen interesse voor het gebied, dat gedurende zowat vijftig jaar enkel bezocht werd door pelshandelaars. Vanaf 1743 roeiden Russische jagers zowat 80 % van de Aleut uit door Europese ziekten en wapengeweld. In 1848 waren er van de oorspronkelijke ca. 18.000 Aleut nog maar 1.400 over, en toen ook de pelsdieren schaarser werden, trokken de Russen verder naar het zuiden.

Spanje was eveneens geïnteresseerd in de Stille Oceaan en bouwde in allerijl forten en missie's in Alta California. Zij zonden expedities naar Alaska in 1774, 1777, 1778 en 1790, maar ontmoetten er de Britten in British Columbia, en gaven uiteindelijk hun aanspraken op. Groot-Brittannië, Frankrijk en de Amerikanen verkenden Alaska, maar maakten geen aanstalten om het gebied te veroveren. In 1778 verkende de Britse kapitein James Cook de kust en richtte een winstgevende handel met de Aleuten op. Ook de Fransen stuurden een expeditie, maar de Franse Revolutie van 1789 stelde daar een einde aan.

In 1784 werd de eerste permanente kolonie gesticht door de Rus Shelikhov in Three Saints Bay. In 1791 verplaatste Aleksander Andreyevich Baranov de kolonie naar Pavlovsk, nu de stad Kodiak, en bouwde in 1804 de stad Novo-Arkhangel’sk (Nieuwe Aartsengel), die nadien de stad Sitka werd. Heel het gebied boven de 55° breedtegraad werd Russisch, maar de Russische zeemacht kon de toevloed van Britse en Amerikaanse handelaars niet tegenhouden.

In 1856 verloor Rusland de totaal overbodige en enorm bloedige Krim-oorlog tegen een coalitie van Groot-Brittannië, Frankrijk en Oostenrijk, nadat Tsaar Nicholas I had getracht het zieltogende Ottomaanse Rijk (Turkije) in te palmen. Deze oorlog brak de macht van Rusland, dat in 1867 besloot de dure kolonie Alaska voor 7,2 miljoen $ aan de Amerikanen te verkopen.

Kolonie

De US was echter niet beter voorbereid dan Rusland om Alaska te exploiteren, en het gebied kwam onder militair bewind. In 1870 nam de Alaska Commercial Company gaandeweg commercieel het gebied over van de Britten en de Hudson Bay Company. Het controleerde de economie, maar ook de politieke en sociale aangelegenheden.

In 1880 werd goud gevonden nabij Juneau en in 1896 ontdekte men de Klondike goudvelden in Canada's Yukon Territory. Alaska lag echter op de weg, en in 1900 werd goud gevonden in Nome. Het goud bracht natuurlijk meteen ook de begerige aandacht van de politiekers mee. Het Amerikaanse leger werd ingezet om forten te bouwen, en er werd meteen ook belasting geheven op goudvondsten...

In 1912 werd de democraat Woodrow Wilson tot president gekozen. Op slag werd het Alaska Territory opgericht en, mits wat onvermijdelijke corruptie, werd door het Congres geld vrijgemaakt om zo'n 7.870 kilometer wegen en spoorwegen te bouwen, om de verschillende mijnsteden met elkaar en de buitenwereld te verbinden. De spoorweg van de Alaska Railroad, van Seward naar Fairbanks, werd aanvankelijk geschat op 35 miljoen $, maar kostte uiteindelijk 65 miljoen dollar...

Anchorage, nu de grootste stad in Alaska, was het hoofdkwartier van de Alaska Engineering Commission, die er huizen, water, elektriciteit, straten, een hospitaal en een school aanlegde. De stad dankt zijn ontstaan uitsluitend aan deze spoorweg. De lokale economie berustte nog steeds op mijnen en visserij. De ontwikkeling van het vliegtuig was zeer belangrijk voor Alaska, dat gebukt ging onder grote afstanden, moeilijk begaanbaar terrein en het ruwe klimaat.

Na Wereldoorlog I (1914-1918) volgde er een depressie die aansleepte tot ver in de jaren 1930. Mijnen werden gesloten, de prijs van zalm kelderde, federale toelagen werden afgeschaft, en het Congres werd kritisch over de blijvende jaarlijkse verliezen van de Alaska Railroad. De New Deal van president Franklin D. Roosevelt hielp een beetje, net als de devaluatie van de dollar tegenover het goud, wat de goudprijs omhoog joeg. Tenslotte werd de Matanuska Valley agricultural colony gesticht. Roosevelt trachtte ook om de Eskimo's en de Aleuten in reservaten op te sluiten, maar dat zou meteen twee derde van de staat onherroepelijk hebben vastgelegd. In 1942 trok de president onder grote druk dit amendement in.

Wereldoorlog II (1939-1945) veranderde Alaska grondig. Het militaire belang van het gebied, na de ontwikkeling van het vliegtuig, was enorm. Na de Duitse inval in Noorwegen en Denemarken besefte het Congres dat deze landen slechts juist over de noordpool lagen, en dat Alaska weldra in het bereik van Duitse bommenwerpers zou liggen.

In 1942 viel Japan Pearl Harbor aan, en bezette het de eilanden Kiska en Attu. De centen konden ineens niet meer op, en in amper negen maanden werd de 2.288 kilometer lange Alaska-Canada Military Highway van British Columbia naar Delta Junction aangelegd, wat voordien in dertig jaar blijkbaar niet had gekund... De Amerikanen wensten tevens vliegtuigen en militaire hulp te sturen naar toenmalig bondgenoot Rusland, en dat ging het beste over Alaska en de noordpool.

In 1943 werden de eilanden Attu en Kiska heroverd, en de oorlog was meteen over voor Alaska. Hij zorgde nochtans wel voor een enorm militair defensie-budget van twee miljard dollar, voor de aanleg van vliegvelden, spoorwegen, gewone wegen, scheepswerven, dokken en havens... Bovendien verhuisden vele duizenden arbeiders hiervoor naar Alaska, en na de oorlog bleven ze er wonen.

In 1943 introduceerden Hawaii en Alaska een aanvraag voor het oprichten van een eigen staat. Het Congres wilde dit in 1950 wel overwegen, maar de Koreaanse oorlog (1950-1953) gooide roet in het eten. Bovendien vreesde de kleine Republikeinse meerderheid in het Congres dat Alaska een bijkomende Democratische zetel zou betekenen, en dus remde president Eisenhower dit voorstel uit alle macht af...

In 1955 kreeg de plaatselijke regering de kramp van het getreuzel van het Congres, en stemde het een eigen grondwet.

Staat

In 1959 werd Alaska als 49ste staat toegelaten tot de US. Na Wereldoorlog II werd de federale geldkraan wel even dichtgedraaid, maar gelukkig (...) blies de Koude Oorlog nieuw leven in de economie, door de bouw van een uitgebreid defensief bolwerk tegen Rusland.

In 1959 was de economie nochtans beperkt ; de goudmijnen waren na de oorlog nooit meer heropend, de zalmvisserij was ineengezakt door federale corruptie, overbevissing en de sterke Japanse concurrentie, en de landbouwproductie en de pelshandel waren miniem. Enkel de houtindustrie deed het wat beter. In 1957 ontdekte Richfield Oil Corporation het Swanson River olieveld op het schiereiland Kenai, de eerste winstgevende olieproductie.

Alaska is geologisch onstabiel, en op 27 maart 1964 vond één van de grootste aardbevingen aller tijden plaats in zuid centraal Alaska. De kracht was niet minder dan 9.2 op de schaal van Richter, en twee maal zo sterk als de aardbeving, die in 1906 heel San Francisco verwoestte !

In 1968 ontdekte Atlantic-Richfield Company het enorme Prudhoe Bay olieveld. De Trans-Alaska Pipeline System (TAPS), een joint venture van Atlantic-Richfield, British Petroleum en Humble Oil, vroeg de toelating om op openbare grond een pijplijn van 1.280 kilometer aan te leggen, van Prudhoe Bay naar de kust nabij Valdez. Dat startte een hele reeks processen op van de lokale inheemse bevolking. In 1971 werd een compromis uitgedokterd, waarbij deze ongeveer 18 miljoen hectare grond kregen, en bovendien een compensatie van 962,5 miljoen dollar. Er was immers een hoop geld mee gemoeid...

Nadat deze zaak geregeld was, begonnen de Groene Jongens echter op hun beurt met allerhande processen. "Gelukkig" sneed in 1973 de OPEC (Organization of Petroleum Exporting Countries) de olietoevoer naar Amerika volledig af, en het Congres gaf meteen en in allerijl de toelating. De bouw van de pijplijn begon in 1974, werd beëindigd in 1977, en kostte zo'n 9 miljard dollar ! In 1985 konden de oliedollars niet meer op en werden persoonlijke belastingen afgeschaft. Alaska betrekt méér dan 80 % van zijn inkomsten uit de olie-industrie.

Op 24 maart 1989 vond de milieu-ramp met de olietanker Exxon Valdez plaats, toen het schip door nalatigheid op de klippen liep, en meer dan 38 miljoen liter olie in het water stroomde. Exxon Corporation betaalde miljarden dollars aan schadevergoedingen en reinigingskosten !

~ ~ ~ ~